Hoe blijf je als zorgprofessional mentaal gezond in de coronacrisis? De grote hoeveelheid werk blijft maar doorgaan. Je kunt niet altijd de kwaliteit van zorg bieden die je gewend was. De beperkingen in wat je professioneel gezien kan doen, kunnen zorgen voor machteloze gevoelens, frustratie en schuldgevoel. En de coronacrisis werkt ook door in je privéleven. Op deze pagina vind je tips om mentaal gezond te blijven.

Wil je meer weten over stressreacties, bekijk dan de informatie en tips.

Zorgen en moeilijkheden voor zorgprofessionals in coronatijd

Zorgverleners kunnen op verschillende manieren zorgen of moeilijkheden hebben:

  • Lichamelijke uitputting door:
    • hoge werkdruk
    • over de eigen grenzen heengaan 
    • het dragen van beschermende uitrusting
  • Mentale uitputting door:
    • voortdurende alertheid en waakzaamheid
    • beperkingen in autonoom handelen
    • strikte procedures
    • onzekerheid en discussie over de beste manier van handelen
    • je maakt moeilijke afwegingen en keuzes
  • Het is lastig en soms onmogelijk om patiënten te steunen en gerust te stellen vanwege de strikte maatregelen rondom aanraken en vasthouden. Patiënten en nabestaanden hebben soms afscheid van elkaar moeten nemen zonder echt contact.
  • Je maakt je zorgen over het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames in de komende periode.
  • Je naasten maken zich (soms teveel) zorgen over jouw gezondheid.
  • Mensen zien jou misschien als besmettingsbron en vermijden contact.
  • De angst dat je zelf besmet raakt. En dat je het nieuwe coronavirus overdraagt aan dierbaren.
  • Je hebt minder sociale contacten door de hoge werkdruk en de coronamaatregelen.
  • Je hebt te weinig tijd voor jezelf, bijvoorbeeld om stil te staan bij hoe het met je gaat en wat je nodig hebt om lichamelijk en mentaal fit te blijven.

    Wat kan ik doen om me goed te blijven voelen? 

    Deze crisissituatie kan nog lang duren; het is geen sprint maar een marathon. Hieronder vind je een aantal tips die kunnen helpen om je goed te blijven voelen en vol te houden:

    • Blijf alert op je stressniveau. Weet wat je eerste signalen van stress zijn en neem die serieus. Doe dit bijvoorbeeld bij het opstaan en voor het slapen gaan. Let op de verschillen, zodat je sneller in de gaten hebt wanneer het te veel wordt. 
    • Sta stil bij hoe het met je gaat, bijvoorbeeld in gesprek met anderen, of door dat dagelijks even ‘na te voelen’ of er iets over op te schrijven. ‘Ventileren’ helpt. 
    • Vertrouw op je eigen strategieën. Denk bijvoorbeeld aan welke dingen je in het verleden hielpen om met stressvolle periodes om te gaan. Zet deze actief in, of varianten die nodig zijn vanwege de beperkende maatregelen. 
    • Laat los waar je geen invloed op hebt. Daarmee voorkom je piekeren. Humor helpt de situatie te relativeren.  

    In je thuissituatie 

    • Schakel af; laat je werk achter op je werk. Bijvoorbeeld door thuis een douche te nemen, en aan heel andere (ontspannende) dingen te denken. Vraag aan een vertrouwd persoon of hij/zij er wil zijn als je terugkomt uit je werk, zodat je je verhaal kwijt kan.
    • Blijf in contact met anderen. Maak (video)belafspraken met familie en vrienden.
    • Familie en vrienden zijn misschien bezorgd over je gezondheid en die van henzelf. Laat hen weten dat dat normaal is, ook aan je kinderen. Als je ze goed informeert en op de hoogte houdt, kan je vaak een stuk van hun zorgen weg nemen. Het is belangrijk dat ze achter je blijven staan.
    • Neem bewust tijd om op te laden als je niet werkt. Zorg voor ontspanning door rust, zoals muziek maken of luisteren, in de natuur zijn, puzzelen, kleuren of door ontspanningsoefeningen of meditatie en mindfulness. Neem echt tijd voor jezelf, waarin dus even niets ‘moet’. 
    • Zorg voor ontspanning door inspanning, zoals tuinieren, klussen, hardlopen of (thuis)workouts. Er zijn veel apps en filmpjes online te vinden.

    Op je werk 

    • Aandacht voor elkaar op je werk helpt bij het vasthouden van een gevoel van saamhorigheid en gezamenlijke focus.
    • Bespreek met collega’s en je leidinggevende wat je nodig hebt om je werk op een goede manier te blijven doen. Wissel ook manieren uit om met de situatie om te gaan, dat kan helpen.
    • Om het intensieve werk ook op lange termijn vol te houden is het belangrijk je grenzen aan te geven. Dit kan lastig zijn omdat je je verantwoordelijk voor patiënten en de werkdruk niet wilt verhogen voor collega’s. Bespreek in je team wat voor iedereen haalbaar is en wat niet, om samen duurzaam inzetbaar te blijven en uitval te voorkomen.
    • Benoem ook wat goed gaat, naast wat je beter kan doen.

    Ben je leidinggevende? Bekijk hier meer informatie voor leidinggevenden in de zorg.

    Waar kan ik terecht?

    Als je behoefte hebt aan meer ondersteuning, vraag dan aan je leidinggevende of collega’s waar je binnen en buiten werktijden terecht kan. Dit kan een vertrouwenspersoon, een peersupporter of buddy, een bedrijfsopvangteam, bedrijfsarts of psycholoog binnen of buiten de organisatie zijn.

    Wat kan ik doen om een collega te helpen?

    Het is in coronatijd soms lastiger om te zien dat het niet goed gaat met een collega. Wanneer je veranderingen merkt bij de ander kan je hierover een gesprek beginnen. Dat kan ook via videobellen. Praten over spanning en stress helpt je collega. Kijk voor tips om je collega te helpen.

    Meer lezen en luisteren over de ervaringen van zorgprofessionals

    Meer hulp

    • ARQ IVP Contactpunt psychosociale ondersteuning voor zorgprofessionals
      ARQ IVP heeft een speciaal contactpunt voor psychosociale ondersteuning zorgprofessionals tijdens de coronacrisis. Het contactpunt zorgprofessionals is 7 dagen in de week te bereiken tussen 8.30 -21.30 uur op telefoonnummer 088 330 55 00.
    • Zelfscreener
      De Zelfscreener van ARQ IVP is een online instrument dat je inzicht geeft in wat je energie geeft in je werk en wat stress oplevert (thuis of op het werk). In de Zelfscreener zitten vragen die specifiek over corona gaan. De uitslag laat zien of je energie en stress in balans is. Ook krijg je tips over ondersteuningsmogelijkheden. 
    • Tips en adviezen voor de mentale gezondheid van zorgprofessionals
      Op de website van het ministerie van Defensie vind je meer tips en toelichting over de mentale gezondheid van zorgprofessionals. Bekijk ook de webinar.
    • Sterk in je werk
      CNV Zorg & Welzijn en de 14 regionale werkgeversorganisaties verenigd in RegioPlus, bieden extra ondersteuning voor medewerkers in zorg en welzijn die in het werk te maken krijgen met corona. Professionele coaches bieden op vrijwillige basis extra mentale coaching en een luisterend oor, en verwijzen zo nodig door naar gespecialiseerde hulp.
    • Platform Stress de Baas
      Het Platform Stress de Baas is speciaal voor werkgevers en werknemers in de zorg en helpt je organisatie bij goed werkgeverschap. Het platform biedt specialistische kennis over werken onder stressvolle omstandigheden zoals tijdens de coronacrisis. Hiervoor werkt Stichting IZZ samen met Defensie (de Militaire GGZGeestelijke gezondheidszorg), het Defensie programma Duurzaam Gezond Inzetbaar en ARQ IVP (expert bij ingrijpende gebeurtenissen).