Als zorgprofessional kan je lichamelijk en mentaal uitgeput raken in deze tijd. Hoe blijf je als zorgprofessional mentaal gezond in de coronacrisis? Op deze pagina lees je waar je bij jezelf op kan letten en hoe je goed voor jezelf zorgt.

Wil je meer weten over stressreacties, bekijk de pagina over stress voor informatie en tips.

Zorgen en moeilijkheden bij zorgprofessionals in coronatijd

Als zorgprofessional kan je lichamelijk en mentaal uitgeput raken in deze tijd. Dat kan komen door:

Lichamelijke uitputting op je werk

  • de hoge werkdruk
  • het dragen van beschermende uitrusting
  • over je eigen grenzen heen gaan

Mentale uitputting op je werk

  • de voortdurende alertheid en waakzaamheid
  • de beperkingen in autonoom handelen en de strikte procedures
  • onzekerheid, onduidelijkheid en discussie over de beste manier van handelen en de moeilijke afwegingen en keuzes die je moet maken
  • het vooruitzicht van aanhoudende hoge werkdruk en stressvolle situaties
  • dat het lastig is en soms onmogelijk om patiënten te steunen en gerust te stellen vanwege de strikte maatregelen rondom aanraken en vasthouden
  • dat patiënten en nabestaanden soms afscheid van elkaar hebben moeten nemen zonder echt contact
  • de zorgen over het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames in de komende periode

In je privésituatie

  • de angst dat je zelf besmet raakt en dat je het coronavirus overdraagt aan dierbaren
  • dat je naasten zich (soms teveel) zorgen maken over jouw gezondheid
  • dat andere mensen jou misschien zien als besmettingsbron en contact vermijden
  • dat je minder sociale contacten hebt door de hoge werkdruk en de coronamaatregelen
  • dat je te weinig tijd hebt voor jezelf, bijvoorbeeld om stil te staan bij hoe het met je gaat en wat je nodig hebt om lichamelijk en mentaal fit te blijven
  • dat je gefrustreerd of teleurgesteld bent in mensen die zich niet aan de regels houden

Stress herkennen en met stress omgaan

Deze crisissituatie kan nog lang duren; het is geen sprint maar een marathon. Het is belangrijk om mentaal gezond te blijven. Het herkennen van jouw stressreacties kan daarbij helpen. Stressreacties zijn signalen die aangeven dat je je grens aan het bereiken bent. Hoe herken je die stresssignalen en hoe kan je daarmee omgaan?

  • Onderzoek wat jouw (vroegste) stresssignalen zijn. Voor iedereen zijn die signalen anders. Bekijk de voorkomende stresssignalen.
  • Neem de tijd om voor jezelf de balans op te maken. Merk je stresssignalen bij jezelf? Ga dan na wat je uit je balans brengt en bedenk wat je eraan kan doen. Je kunt hiervoor deze barometer als hulpmiddel gebruiken.
  • Sta dagelijks stil bij hoe het met je gaat. Praat erover met anderen, ‘voel’ het even ‘na’ of schrijf er iets over op.
  • Vertrouw op je eigen strategieën. Denk bijvoorbeeld aan manieren die je in het verleden hielpen om met stressvolle periodes om te gaan. Ken je energiebronnen en zet deze actief in, of varianten daarop die nodig zijn vanwege de beperkende maatregelen. 
  • Kan je iets in je leefstijl aanpassen om je veerkracht te versterken? Lees meer over een gezonde leeftstijl.
  • Laat los waar je geen invloed op hebt. Daarmee voorkom je piekeren. Humor helpt de situatie te relativeren.

In je thuissituatie: zoek ontspanning

  • Sluit de werkdag bewust af en laat je werk achter op je werk. Bijvoorbeeld door thuis een douche te nemen en aan heel andere (ontspannende) dingen te denken.
  • Vraag aan een vertrouwd persoon of hij/zij er wil zijn als je terugkomt uit je werk zodat je je verhaal kwijt kan.
  • Blijf in contact met anderen. Maak (video)belafspraken met familie en vrienden.
  • Familie en vrienden zijn misschien bezorgd over je gezondheid en die van henzelf. Laat hen weten dat dat normaal is, ook aan je kinderen.
  • Neem bewust tijd om op te laden als je niet werkt. Zorg voor ontspanning door rust, zoals muziek maken of luisteren, in de natuur zijn, puzzelen, kleuren of door ontspanningsoefeningen of meditatie. Neem echt tijd voor jezelf, waarin niets ‘moet’. 
  • Plan bewust langere periode vrij in. Dit helpt je opladen en beschermt tegen stress.
  • Zorg voor ontspanning door inspanning, zoals tuinieren, klussen, hardlopen of (thuis)work-outs. Er zijn veel apps en filmpjes online te vinden.

Op je werk: hoe houd ik het vol? 

  • Aandacht voor elkaar op je werk helpt bij het vasthouden van een gevoel van saamhorigheid en gezamenlijke focus.
  • Bespreek met collega’s en je leidinggevende wat je nodig hebt om je werk op een goede manier te blijven doen. Denk hierbij na over de korte en lange termijn. Deel ook manieren met elkaar om met de situatie om te gaan.
  • Het is belangrijk om je grenzen aan te geven. Dit kan lastig zijn omdat je je verantwoordelijk voelt voor patiënten. Je wilt ook de werkdruk niet verhogen voor collega’s. Bespreek in je team wat voor iedereen haalbaar is en wat niet.
  • Benoem ook wat goed gaat en geef jezelf hier waardering voor.
  • Als je bij jezelf merkt dat je je grens hebt overschreden, kan het lastig zijn deze te herstellen. Betrek iemand anders om je hierbij te helpen. Schakel bijvoorbeeld hulp in van je partner, familie, collega of leidinggevende om te bespreken hoe dit samen aan te pakken.

Ben je leidinggevende? Bekijk hier meer informatie voor leidinggevenden in de zorg.

 

Waar kan ik terecht?

Als je behoefte hebt aan meer ondersteuning, vraag dan aan je leidinggevende of collega’s waar je binnen en buiten werktijden terecht kan. Dit kan een vertrouwenspersoon zijn, peersupport of buddy, een bedrijfsopvangteam, bedrijfsarts of psycholoog binnen of buiten de organisatie.

Meer hulp

  • ARQ IVP Contactpunt psychosociale ondersteuning voor zorgprofessionals
    ARQ IVP heeft een speciaal contactpunt voor psychosociale ondersteuning zorgprofessionals tijdens de coronacrisis. Het contactpunt zorgprofessionals is 7 dagen in de week te bereiken tussen 8.30 -21.30 uur op telefoonnummer 088 330 55 00.
  • Zelfscreener
    De Zelfscreener van ARQ IVP is een online instrument dat je inzicht geeft in wat je energie geeft in je werk en wat stress oplevert (thuis of op het werk). In de Zelfscreener zitten vragen die specifiek over corona gaan. De uitslag laat zien of je energie en stress in balans is. Ook krijg je tips over ondersteuningsmogelijkheden. 
  • Deze leidraad voor leidinggevenden omschrijft beleidsadviezen en interventies om mentale klachten bij zorgmedewerkers te voorkomen. De leidraad is ontwikkeld door het Amsterdam UMCUniversitair Medisch Centrum, het Trimbos-instituut, arboverpleegkundigen van de beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen (V&VN) en de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB).
  • Tips en adviezen voor de mentale gezondheid van zorgprofessionals
    Op de website van het ministerie van Defensie vind je meer tips en toelichting over de mentale gezondheid van zorgprofessionals. Bekijk ook de webinar.
  • Sterk in je werk
    CNV Zorg & Welzijn en de 14 regionale werkgeversorganisaties verenigd in RegioPlus, bieden extra ondersteuning voor medewerkers in zorg en welzijn die in het werk te maken krijgen met corona. Professionele coaches bieden op vrijwillige basis extra mentale coaching en een luisterend oor, en verwijzen zo nodig door naar gespecialiseerde hulp.
  • Platform Stress de Baas
    Het Platform Stress de Baas is speciaal voor werkgevers en werknemers in de zorg en helpt je organisatie bij goed werkgeverschap. Het platform biedt specialistische kennis over werken onder stressvolle omstandigheden zoals tijdens de coronacrisis. Hiervoor werkt Stichting IZZ samen met Defensie (de Militaire GGZGeestelijke gezondheidszorg), het Defensie programma Duurzaam Gezond Inzetbaar en ARQ IVP (expert bij ingrijpende gebeurtenissen).
  • Op de website van PsyHAG vind je informatie over de psychische gevolgen van corona. De kaderhuisartsen geven een actueel overzicht met informatie over zorg voor de zorgverleners. En informatie voor de patiënt en ondersteuningsmateriaal voor het werk van de huisarts en POH-GGZ. 
  • De gratis bundel van Vilans: ‘Ethische dilemma’s in de zorg tijdens corona’ gaat in op voorbeelden uit de zorg van ingewikkelde besluitvorming, waarin visies en waarden botsen. De bundel geeft tips om te oefenen om het gesprek aan te gaan met jezelf, een collega of jouw team over dat ene besluit waar je nu nog van wakker kunt liggen.
  • Bekijk nog meer hulplijnen van organisaties en instellingen die je mogelijk verder kunnen helpen.