Als zorgprofessional kan je lichamelijk en mentaal uitgeput raken in deze tijd. Hoe blijf je als zorgprofessional mentaal gezond in de coronacrisis? Op deze pagina lees je waar je op kan letten en hoe je goed voor jezelf zorgt.

Wil je meer weten over stressreacties? Bekijk de pagina over stress voor informatie en tips.

Zorgen en moeilijkheden

Verschillende moeilijkheden kunnen lichamelijke of mentale uitputting veroorzaken.

Lichamelijke uitputting op je werk

  • hoge werkdruk
  • beschermende pakken dragen
  • over je eigen grenzen heengaan

Mentale uitputting op je werk

  • voortdurende alertheid en waakzaamheid
  • beperkingen in onafhankelijk handelen en strikte procedures
  • onzekerheid, onduidelijkheid en discussie over de beste manier van handelen en moeilijke keuzes die je moet maken
  • het vooruitzicht van aanhoudende hoge werkdruk en stressvolle situaties
  • dat het lastig is en soms onmogelijk om patiënten te steunen en gerust te stellen, door strikte maatregelen rondom aanraken en vasthouden
  • patiënten en nabestaanden die soms afscheid van elkaar moeten nemen zonder echt contact
  • zorgen over het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames in de komende periode

In je privésituatie

  • angst dat je zelf besmet raakt en het coronavirus overdraagt aan dierbaren
  • naasten die zich (soms te veel) zorgen maken over jouw gezondheid
  • andere mensen die jou misschien zien als besmettingsbron en contact vermijden
  • minder sociale contacten hebben door hoge werkdruk en coronamaatregelen
  • te weinig tijd hebben voor jezelf, bijvoorbeeld om stil te staan bij hoe het met je gaat en wat je nodig hebt om lichamelijk en mentaal fit te blijven
  • frustratie of teleurstelling voelen door mensen die zich niet aan de regels houden

Stress herkennen en ermee omgaan

Het is belangrijk om mentaal gezond te blijven tijdens de coronacrisis. Jouw stressreactie herkennen kan daarbij helpen. Stressreacties zijn signalen die aangeven dat je je grens bereikt. Hoe herken je die stresssignalen en hoe kan je daarmee omgaan?

  • Onderzoek wat jouw (eerste) stresssignalen zijn. Voor iedereen zijn die signalen anders.
     
  • Merk je stresssignalen bij jezelf? Ga dan na wat je uit balans brengt en bedenk wat je eraan kan doen. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de barometer als hulpmiddel.
     
  • Sta dagelijks stil bij hoe het met je gaat. Praat erover met anderen, ‘voel’ het of schrijf er iets over op.
     
  • Denk aan manieren die je in het verleden hielpen om met stressvolle periodes om te gaan. Ken de dingen die je energie geven en doe die. Kan dat niet door de maatregelen? Verzin dan varianten daarop. 
     
  • Kan je iets in je leefstijl aanpassen om je veerkracht te versterken? Doe dit dan. Lees meer over een gezonde leefstijl.
     
  • Laat los waar je geen invloed op hebt. Daarmee voorkom je piekeren. Humor helpt om de situatie te relativeren.

In je thuissituatie: zoek ontspanning

  • Sluit de werkdag bewust af en laat je werk achter op je werk. Bijvoorbeeld door thuis een douche te nemen en aan heel andere (ontspannende) dingen te denken.
     
  • Vraag aan een vertrouwd persoon om thuis te zijn als je terugkomt uit je werk. Zo kan je je verhaal kwijt.
     
  • Blijf in contact met anderen. Maak (video)belafspraken met familie en vrienden.
     
  • Familie en vrienden zijn misschien bezorgd over je gezondheid en die van henzelf. Laat hen weten dat dat normaal is, ook aan je kinderen.
     
  • Neem bewust tijd om op te laden als je niet werkt. Zorg voor ontspanning. Dat kan door rust, zoals muziek maken of luisteren, in de natuur zijn, puzzelen, kleuren,  ontspanningsoefeningen of meditatie. Neem echt tijd voor jezelf, waarin niets ‘moet’. Dat kan ook door inspanning, zoals tuinieren, klussen, hardlopen of (thuis)work-outs. Er zijn veel apps en online filmpjes hiervoor.
     
  • Plan bewust een langere periode vrij. Dit helpt je om op te laden en beschermt tegen stress.

Op je werk: hoe houd ik het vol? 

  • Blijf goed eten en drinken. Sommige mensen gaan veel meer eten als ze onder druk staan. Anderen vergeten juist te eten en drinken. Probeer tijdens je werkdag gezond te eten en drinken en vermijd cafeïne.
     
  • Neem op tijd pauze. Spreek voorafgaand aan elke dienst af hoe en wanneer iedereen pauze neemt: laat je niet overvallen door de hectiek. Bouw met collega’s pauzemomenten in en vang het voor elkaar op.
     
  • Doe een ademhalingsoefening. Als je gespannen bent, adem je vaak sneller en oppervlakkiger dan normaal. Door hierop op te letten en ademhalingsoefeningen te doen, kan je je ademhaling rustiger maken. Dit helpt om je te ontspannen en je kalmer en energieker te voelen. Veel gratis apps en websites bieden begeleide ademhalingsoefeningen aan.
     
  • Heb aandacht voor elkaar op het werk. Dat helpt bij het vasthouden van een gevoel van saamhorigheid en gezamenlijke focus.
     
  • Bespreek met collega’s en je leidinggevende wat je nodig hebt om je werk op een goede manier te blijven doen. Denk hierbij na over de korte en lange termijn. Deel ook manieren met elkaar om met de situatie om te gaan.
     
  • Het is belangrijk om je grenzen aan te geven. Dit kan lastig zijn, omdat je je verantwoordelijk voelt voor patiënten. Je wilt ook de werkdruk niet verhogen voor collega’s. Bespreek in je team wat voor iedereen haalbaar is en wat niet.
     
  • Benoem ook wat goed gaat en geef jezelf hier waardering voor.
     
  • Als je bij jezelf merkt dat je je grens hebt overschreden, kan het lastig zijn deze te herstellen. Betrek iemand anders om je hierbij te helpen. Schakel bijvoorbeeld hulp in van je partner, familie, collega of leidinggevende om te bespreken hoe je dit samen aanpakt.

Ben je leidinggevende? Bekijk hier meer informatie voor leidinggevenden in de zorg.

 

Waar kan ik terecht?

Heb je behoefte aan meer ondersteuning? Vraag dan aan je leidinggevende of collega’s waar je binnen en buiten werktijden terecht kan. Dit kan een vertrouwenspersoon zijn, peersupport, een buddy, een bedrijfsopvangteam, bedrijfsarts of een psycholoog binnen of buiten de organisatie.

Meer hulp

  • Contactpunt psychosociale ondersteuning voor zorgprofessionals. ARQ IVP heeft een speciaal contactpunt voor psychosociale ondersteuning zorgprofessionals tijdens de coronacrisis. Het contactpunt zorgprofessionals is 7 dagen in de week te bereiken tussen 8.30 -21.30 uur op telefoonnummer 088 330 55 00.
     
  • De Zelfscreener van ARQ IVP is een online vragenlijst. Hij bevat onder andere vragen over de door corona veranderde werksituatie. De uitslag laat zien of je energie en stress in balans zijn. Ook krijg je tips over ondersteuningsmogelijkheden. 
     
  • In het gratis te downloaden boek Zorgen voor Professionals staan meer tips voor zelfzorg tijdens en na de coronacrisis. Het boek is ook beschikbaar in 8 andere talen.
     
  • Deze leidraad voor leidinggevenden omschrijft beleidsadviezen en interventies om mentale klachten bij zorgmedewerkers te voorkomen. Deze is ontwikkeld door het Amsterdam UMCUniversitair Medisch Centrum, Trimbos-instituut, de V&VNVerpleegkundigen & Verzorgenden Nederland en de NVABNederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde.
     
  • Wil je als organisatie aan de slag met teamreflectie? Via het programma Waardigheid en Trots van Vilans kun je gratis materialen downloaden. Je vindt er een train-de-trainer handleiding, een werkboek voor zorgmedewerkers en presentaties met uitleg. 
     
  • Tips en adviezen voor de mentale gezondheid van zorgprofessionals vind je op de website van het ministerie van Defensie. Bekijk ook de webinar.
     
  • Samen sta je sterker van CNV Zorg en Welzijn biedt extra ondersteuning voor medewerkers in zorg en welzijn die in het werk te maken krijgen met corona. Professionele coaches bieden op vrijwillige basis extra mentale coaching en een luisterend oor. Ze verwijzen als het nodig is door naar gespecialiseerde hulp.
     
  • Het Platform Stress de Baas is speciaal voor werkgevers en werknemers in de zorg en helpt je organisatie bij goed werkgeverschap. Het platform biedt specialistische kennis over werken onder stressvolle omstandigheden, zoals tijdens de coronacrisis.
     
  • Via PsyHAG vind je informatie over de psychische gevolgen van de coronacrisis. De kaderhuisartsen geven een actueel overzicht met informatie over zorg voor de zorgverleners. Er is ook informatie voor de patiënt en ondersteuningsmateriaal voor het werk van de huisarts en POH-GGZGeestelijke gezondheidszorg
     
  • De gratis bundel ‘Ethische dilemma’s in de zorg tijdens corona’ gaat in op voorbeelden uit de zorg van ingewikkelde besluitvorming, waarin visies en waarden botsen. De bundel geeft tips om te oefenen om het gesprek aan te gaan met jezelf, een collega of jouw team over dat ene besluit waar je nu nog van wakker kunt liggen.
     
  • Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst De KNMG heeft een ethische toolkit opgesteld met een praktisch stappenplan, columns en artikelen. Die kunnen je helpen om morele dilemma’s te analyseren en tot een goede afweging te komen.

  • De (concept) handreiking COVID-19 en werk biedt praktische tips voor werkgevers, werknemers, zelfstandig werkenden en zorgverleners hoe om te gaan met doorgemaakte corona infectie en werk. De handreiking wordt ontwikkeld door Stichting Centrum Werk Gezondheid, namens de Commissie Werk Gezondheid met steun van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZWMinisterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). 

  • Bekijk nog meer hulplijnen.