Je merkt misschien dat de agressie in je werk toeneemt. Mensen reageren sneller boos, schelden je uit of zijn niet meer voor rede vatbaar. Dat heeft invloed op je werk, werkplezier en mentale gezondheid. Op deze pagina vind je meer informatie en tips over hoe je omgaat met agressie van anderen.

Waarom is er meer agressie?

Elke crisis verloopt in verschillende fases, ook de coronacrisis. In iedere fase reageren mensen anders op de situatie. In de eerste fase is er meer eensgezindheid en verbondenheid. In die fase willen mensen samen de schouders eronder zetten. Op dit moment zitten we in een andere fase van de crisis. Mensen voelen nu vooral frustratie, doordat de crisis zolang aanhoudt. En de coronamaatregelen in een korte tijd vaak veranderen. Sommige mensen voelen druk. Bijvoorbeeld doordat ze een andere mening hebben dan hun omgeving. Ze kunnen dan bang zijn voor discussies waarin ze tegenover hun dierbaren komen te staan. Dat geeft stress en dan worden mensen sneller agressief.

Soorten agressief gedrag

Mensen uiten op verschillende manieren hun agressie:

  • Met woorden, door bijvoorbeeld  schelden, beledigen, intimideren of bedreigen
  • Lichamelijk, bijvoorbeeld door vastgrijpen, een dreigende houding of slaan

Wat ervaar ik als ik agressie meemaak?

Je eerste reactie op agressie is onbewust om jezelf in veiligheid te brengen. Vaak reageert je lichaam al met kleine signalen als iemand over je grenzen gaat. Je kan deze signalen opvatten als ‘waarschuwingssignalen’. Iedereen reageert anders op agressie. Voorbeelden van lichamelijke waarschuwingssignalen in een dreigende situatie zijn: 

  • Snellere, oppervlakkige ademhaling
  • Zweten
  • Trillen
  • Hartkloppingen
  • Duizeligheid
  • Verhoging van spierspanning
  • Bleek wegtrekken of rood aanlopen

Door je eigen waarschuwingssignalen te leren kennen, krijg je makkelijker controle over je eerste reactie op een heftige situatie. Eerste reacties zijn:

  • Vechten (de confrontatie aangaan)
  • Vluchten (uit de situatie weggaan)
  • Verstarren (dichtklappen)

Hoe ga ik om met agressief gedrag? 

Bij fysiek geweld heeft je eigen veiligheid prioriteit. Schakel hulp in van collega’s, bewaking of de politie.

Sta stil bij je eerste automatische reactie
Inzicht in je eigen gedrag is van groot belang. Hoe sneller en effectiever je reageert, hoe eerder je een escalerende situatie in goede banen leidt. Jouw eigen emoties spelen hierbij een grote rol. Welke lichamelijke reacties merk je bij jezelf? Ga na wat je eerste reactie is op agressief gedrag: vechten, vluchten of verstarren? 

Controle krijgen over je reactie
Probeer controle te krijgen over je eerste reactie met de volgende tips:

  • Merk op dat je lichamelijk reageert. Het is een signaal van je lichaam dat je goed moet opletten. Hoe eerder je je lichamelijke signalen leert herkennen, hoe makkelijker je jezelf kalmeert.
     
  • Kalmeer jezelf. Let op je ademhaling en de spanning in je lichaam. Adem rustig uit en laat daarbij de spanning in je lichaam los.
     
  • Richt je aandacht vervolgens op de ander. Vraag jezelf af waarom iemand agressief reageert. Probeer je in te leven in de situatie van de ander. Agressie ontstaat vaak omdat iemand gefrustreerd is en zich wanhopig of machteloos voelt. Bedenk dat de agressie meestal niet persoonlijk is. 

Hoe verminder ik spanning bij de ander door frustratie over de situatie? 

  • Maak contact met de ander door actief te luisteren en vragen te stellen
  • Blijf beleefd en toon begrip voor de situatie van de ander
  • Geef duidelijk aan wat je voor de ander kan betekenen

Tips na een agressieve situatie

Als je het stressvolle gesprek hebt afgerond, is het verstandig om de tijd te nemen om tot rust te komen. Hierbij helpen de volgende tips:

  • Zoek een rustige en veilige omgeving om op adem te komen. Het helpt als je bij collega’s je verhaal kwijt kan. Of bel een vriend of familielid.
     
  • Maak altijd een melding bij je leidinggevende. Je staat er niet alleen voor. Veel organisaties bieden nazorg wanneer je te maken krijgt met agressie en bedreigende situaties.
     
  • Ben je leidinggevende? Schep dan een veilig werkklimaat waarin medewerkers kunnen praten over wat hen overkomen is en hun grenzen aangeven. Als zorgverlener heb je invloed, maar vaak los je de agressie niet alleen op. Daar is meer voor nodig: het team en de leiding zijn minstens zo belangrijk. Geef duidelijk aan dat grensoverschrijdend gedrag onder geen enkele voorwaarde geaccepteerd wordt. En dat je altijd achter je medewerkers blijft staan.

Wat als ik vaker te maken heb met agressief gedrag?

Heb je in je werk vaker te maken met mensen die agressief reageren? En vindje het lastig om de spanning te verminderen? Vraag dan hulp bij je leidinggevenden. Er bestaan veel trainingen die je leren omgaan met verschillende vormen van agressie. Bekijk ook het uitgebreide stappenplan in de folder ‘Omgaan met agressie’.

Meer hulp