Als leidinggevende wil je je zorgprofessionals ondersteunen. Ook tijdens de coronapandemie. Het is belangrijk zelf het goede voorbeeld te geven. Dan laat je zien dat het ondanks de hoge werkdruk, mogelijk is om goed voor jezelf te zorgen. Op deze pagina lees je hoe je de zorgprofessionals in je team zo goed mogelijk ondersteunt. Ben je (ook) zorgprofessional? Op de pagina Ik werk in de zorg vind je informatie en tips voor zelfzorg. In de folder vind je tips voor crisisteams.

  • Moedig je team aan om zorgen, moeilijkheden en stressreacties te delen.  Zowel met elkaar als met jou als leidinggevende. Het kan goed zijn daar een aparte bijeenkomst voor te plannen, waarin iedereen kan delen hoe het met hem of haar gaat. Als het team meer nodig heeft, dan kan je dit gesprek laten begeleiden door een opgeleide coach of psycholoog.
  • Check hoe het gaat. Dat kan je doen op een vast moment van de dag, zoals aan het begin of einde van een dienst. Je kunt bijvoorbeeld vragen: ‘Hoe gaat het met je?’ of ‘Wat laat je hier, zodat je met een leeg hoofd naar huis kan?’ Aandacht voor elkaar helpt bij het vasthouden van een gevoel van saamhorigheid en gezamenlijke focus.
  • Maak afspraken over bereikbaarheid buiten werktijd. Spreek af wanneer medewerkers wel en niet hoeven te reageren en beschikbaar hoeven te zijn. Bellen en Whatsappen kost veel aandacht, tijd en energie. Maak daarom zo min mogelijk gebruik van Whatsapp om diensten op te vullen. Dan is thuis ook echt thuis en hoeft een medewerker niet steeds aan het werk te denken.
  • Maak gebruik van bestaande ondersteuningsmogelijkheden. Denk aan peer support, een buddysysteem of een opvangteam. Zet wanneer het nodig is de bedrijfsarts, een vertrouwenspersoon of bedrijfspsycholoog in.
  • Organiseer een moreel beraad. Dat is een overleg tussen artsen, verpleegkundigen en soms andere betrokkenen over ingewikkelde patiëntcasussen en de (ethische) dillema’s die daarbij horen. Zo’n overleg draagt bij aan het delen van verantwoordelijkheid en verbinding in een team.

Informeer iedereen goed over de mentale effecten van langdurig werken met veel stress. Geef aan dat gevoelens van onzekerheid, schuld, angst en stress normaal zijn in deze situatie. Benoem het gevoel van machteloosheid, boosheid of frustratie. Geef ook aan dat iedereen op een andere manier met de coronapandemie omgaat en dat daarin geen goed of fout bestaat.

Houd zicht op wat er speelt bij je medewerkers. Ook buiten het werk om kunnen zij problemen hebben. Bijvoorbeeld met de kinderen, rouw of relatieproblemen. Ook kunnen je medewerkers zelf corona krijgen. Geef extra aandacht aan degenen van wie je weet dat zij persoonlijke moeilijkheden doormaken. Bijvoorbeeld die te maken hebben of hadden  met mentale klachten of geen sociale kring om zich heen hebben.

Laat weten dat ook persoonlijke problemen bespreekbaar zijn. Als een medewerker problemen heeft, kijk dan wat iemand nodig heeft om het werk uit te kunnen blijven voeren. Ga ook na of medewerkers voldoende kunnen terugvallen op familie of vrienden. En stimuleer het onderhouden van sociale contacten. 

Het is belangrijk dat zorgprofessionals structuur in hun dagelijks leven houden. En dat de balans tussen werk en vrije tijd goed is. Bespreek dit met je team en vraag na wat medewerkers nodig hebben om goed hun werk te doen. Zorg ook voor een ruimte om rustig te kunnen pauzeren en eten en drinken.

Goede informatie is heel belangrijk. Maar soms is informatie over het coronavirus, de gevolgen of maatregelen onvolledig of onduidelijk. Dit kan zorgen voor stress, onrust, onzekerheid of het gevoel dat je als medewerker de controle verliest. Bied daarom steeds de laatste informatie uit betrouwbare bronnen aan en leg uit waarom de organisatie bepaalde keuzes maakt. 

Bespreek de mogelijkheden voor aanvullende (mentale) ondersteuning. Zorg dat zorgprofessionals ook buiten werktijd weten waar ze die aanvullende ondersteuning kunnen vinden. Denk bijvoorbeeld aan de vertrouwenspersoon, bedrijfsarts, een psycholoog of coach.

Als leidinggevende komen er veel zaken op je af: van het vullen van gaten in het rooster tot het nemen van moeilijke beslissingen. Om dit vol te houden, is het belangrijk dat jij zelf ook iemand hebt waarbij je terecht kan en tijd hebt om voldoende op te laden. Misschien kan je terecht bij een collega-leidinggevende. Plan bijvoorbeeld intervisiemomenten om op een vertrouwelijke manier zaken te bespreken waar je mee zit. 

Meer hulp

  • Contactpunt psychosociale ondersteuning voor zorgprofessionals. ARQ IVP heeft een speciaal contactpunt voor psychosociale ondersteuning zorgprofessionals tijdens de coronacrisis. Het contactpunt zorgprofessionals is 7 dagen in de week te bereiken tussen 8.30 -21.30 uur op telefoonnummer 088 330 55 00.
     
  • De Zelfscreener van ARQ IVP is een online vragenlijst. Hij bevat onder andere vragen over de door corona veranderde werksituatie. De uitslag laat zien of je energie en stress in balans zijn. Ook krijg je tips over ondersteuningsmogelijkheden. 
     
  • In het gratis te downloaden boek Zorgen voor Professionals staan meer tips voor zelfzorg tijdens en na de coronacrisis. Het boek is ook beschikbaar in 8 andere talen.
     
  • Deze leidraad voor leidinggevenden en zorgmedewerkers omschrijft beleidsadviezen en interventies om mentale klachten te voorkomen. Deze is ontwikkeld door het Amsterdam UMC Universitair Medisch Centrum, Trimbos-instituut, de V&VNVerpleegkundigen & Verzorgenden Nederland en de NVABNederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde.
     
  • Wil je als organisatie aan de slag met teamreflectie? Via het programma Waardigheid en Trots van Vilans kun je gratis materialen downloaden. Je vindt er een train-de-trainer handleiding, een werkboek voor zorgmedewerkers en presentaties met uitleg. 
     
  • Tips en adviezen voor de mentale gezondheid van zorgprofessionals vind je op de website van het ministerie van Defensie. Bekijk ook de webinar.
     
  • Samen sta je sterker van CNV Zorg en Welzijn biedt extra ondersteuning voor medewerkers in zorg en welzijn die in het werk te maken krijgen met corona. Professionele coaches bieden op vrijwillige basis extra mentale coaching en een luisterend oor. Ze verwijzen als het nodig is door naar gespecialiseerde hulp.
     
  • Het Platform Stress de Baas is speciaal voor werkgevers en werknemers in de zorg en helpt je organisatie bij goed werkgeverschap. Het platform biedt specialistische kennis over werken onder stressvolle omstandigheden, zoals tijdens de coronacrisis.
     
  • Via PsyHAG vind je informatie over de psychische gevolgen van de coronacrisis. De kaderhuisartsen geven een actueel overzicht met informatie over zorg voor de zorgverleners. Er is ook informatie voor de patiënt en ondersteuningsmateriaal voor het werk van de huisarts en POH-GGZ Geestelijke gezondheidszorg
     
  • De gratis bundel ‘Ethische dilemma’s in de zorg tijdens corona’ gaat in op voorbeelden uit de zorg van ingewikkelde besluitvorming, waarin visies en waarden botsen. De bundel geeft tips om het gesprek aan te gaan. Met jezelf, een collega of jouw team over dat ene besluit waar je nu nog van wakker kan liggen.
     
  • Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst De KNMG heeft een ethische toolkit opgesteld met een praktisch stappenplan, columns en artikelen. Die kunnen helpen om morele dilemma’s te analyseren en tot een goede afweging te komen.

  • De (concept) handreiking COVID-19 en werk biedt praktische tips voor werkgevers, werknemers, zelfstandig werkenden en zorgverleners hoe om te gaan met doorgemaakte corona infectie en werk. De handreiking wordt ontwikkeld door Stichting Centrum Werk Gezondheid, namens de Commissie Werk Gezondheid met steun van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). 

  • Bekijk nog meer hulplijnen.