De coronacrisis kan zorgen voor grote psychosociale problemen bij mensen met een migratieachtergrond. Er is risico op sociaal isolement en discriminatie. Daarnaast hebben zij vaak een zwakkere economische positie en minder toegang tot (geestelijke) gezondheidszorg.

Op deze pagina vind je algemene tips voor psychosociale ondersteuning van mensen met een migratieachtergrond. De tips komen uit de handreiking ‘Oog voor diversiteit ten tijde van de coronacrisis’. Deze tips zijn specifiek voor huisartsen, praktijkondersteuners (POH), behandelaars en managers in de ggz. De handreiking bevat ook aandachtspunten en aanbevelingen voor verschillende kwetsbare groepen. Zoals kinderen, jongeren, kwetsbare gezinnen en ouderen.

Hieronder lees je mogelijke reacties en psychosociale klachten van mensen met een migratieachtergrond tijdens de coronacrisis. Vaak is het een opeenstapeling van stressfactoren:

  • Zorgen en schuldgevoelens over vrienden en familieleden in het land van herkomst die het moeilijk hebben. 
  • Angst, somberheid, verdriet, vervreemding en boosheid door beperkt contact met anderen.  
  • Terugkerende pijnlijke herinneringen aan traumatische gebeurtenissen die worden geactiveerd door de coronacrisis en de maatregelen. 
  • Problemen binnen het gezin door oplopende stress en sociaal isolement.

Algemene tips voor psychosociale ondersteuning

  • Vertel over betrouwbare informatiebronnen en stimuleer testen. Veel migranten laten zich niet testen op corona. Dat komt onder andere door angst voor stigmatisering bij een coronabesmetting. Of omdat ze via eigen kanalen (bijvoorbeeld via familie in het land van oorsprong) verkeerde informatie krijgen. Of informatie die niet op de Nederlandse situatie van toepassing is. GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst Amsterdam ontwikkelde een animatie over testen op corona in 10 verschillende talen. 
  • Vraag op een respectvolle manier naar de psychosociale gezondheid. Door angst voor negatieve (voor)oordelen uit hun omgeving zijn sommige migranten terughoudend in het praten over psychosociale problemen. Maak het thema bespreekbaar.
  • Kies voor een persoonlijke aanpak. Mensen met een migratieachtergrond zijn onderling zeer divers en hebben uiteenlopende behoeften. Denk aan verschillen op het gebied van leeftijd, opleiding, levensbeschouwing en mate van aanpassing aan de Nederlandse cultuur. 
  • Stimuleer onderlinge steun (op veilige afstand). Verbinding met hun gemeenschap is een grote bron van steun en veerkracht. 
  • Laat afspraken hoe dan ook doorgaan. Juist voor deze doelgroep is contact op locatie (op veilige afstand), in plaats van digitaal, belangrijk. Dit versterkt het gevoel van ondersteuning.
  • Zet een tolk in als taal een barrière vormt in de communicatie. In sommige gevallen voldoet een informele tolk. Dat is meestal een familielid. Maar zet bij voorkeur een professionele tolk in als het om complexe of gevoelige problematiek gaat. Kinderen kunnen namelijk lijden onder die tolkenrol die ze voor hun ouders vervullen. Een kind wil zijn ouders graag helpen en zal dus niet snel uit zichzelf die rol weigeren. Tegelijkertijd hoort een kind mogelijk dingen die ingrijpend of te complex zijn. En is er de angst dat hij of zij tekortschiet. Het is schadelijk voor een kind als de verantwoordelijkheid tussen ouder en kind wordt omgedraaid. 

Hulplijnen en informatie in andere talen

  • De Rode Kruis Hulplijn (070-44 55 888) is op werkdagen bereikbaar van 9.00 tot 17.00 uur. Mensen die geen Nederlands spreken kunnen terecht bij de speciale WhatsApp-nummersVoor een luisterend oor, advies of extra hulp tijdens de coronacrisis.
  • Posters en flyers met overheidsinformatie. Op Rijksoverheid vind je posters en flyers met informatie over het coronavirus en de maatregelen in verschillende talen.
  • Flyers over het coronavirus, omgaan met stress en zorgen voor kwetsbare personen in je omgeving. Het Rode Kruis biedt deze flyers aan in het Engels, Turks, Arabisch en Portugees.
  • Video’s met tips voor psychische problemen. Het Finse Rode Kruis biedt verschillende video’s met Engelstalige tips over omgaan met psychische problemen tijdens de coronacrisis.
  • Helpdesk voor statushouders. Deze helpdesk (085-5808800) van het Corona Actiecommité Statushouders is op werkdagen bereikbaar van 14.00 uur tot 16.00 uur. Zij staan mensen in het Arabisch en Tigrinya te woord.
  • Informatie voor mensen zonder verblijfsvergunning. Basic Rights geeft informatie in het Nederlands, Frans en Engels over hun rechten en organisaties die hen kunnen helpen.
  • Begrijplijke informatie over het coronavirus.  Pharos biedt deze informatie in verschillende talen aan. Ook beschikbaar in printversie.
  • Voorlichtingsmateriaal voor asielzoekers en vluchtelingen. Pharos biedt hierin informatie over (psychische) gezondheid.
  • Animatie in begrijplijke taal. Stichting Lezen en Schrijven lanceerde deze voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. 
  • Animaties en geluidsfragmenten over het coronavirus en de maatregelen. Op corona.steffie.nl vind je informatie in verschillende talen.
  • Ontspanningsoefeningen. Care 4 Refugees biedt deze aan in verschillende talen.

Informatie voor hulpverleners

  • Zorg en gezondheid voor migranten, vluchtelingen en patiënten met beperkte gezondheidsvaardigheden. Bij vragen over deze onderwerpen kan je als huisarts of andere zorgverlener terecht op huisarts-migrant.nl.
  • Optimale psychosociale ondersteuning van vluchtelingen (ex-)asielzoekers en migranten. ARQ Kenniscentrum Migratie geeft informatie over verschillende projecten en behandelingen om dit te bereiken.
  • Kennisbank met voorlichtingsmateriaal en handreikingen. Deze gaan onder andere over gezondheid van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders. De meeste materialen in de Pharos kennisbank kan je gratis downloaden.
  • Regeling ‘onverzekerbare vreemdelingen’. Onverzekerbare migranten hebben recht op zorg en toegang tot de huisartsenpraktijk. Het CAK legt uit hoe je als zorgverlener een beroep kan doen op deze regeling. De regeling geldt als je kosten maakt door medische zorg te verlenen aan mensen zonder verblijfsvergunning. Bijvoorbeeld wanneer iemand zich als nieuwe patiënt meldt bij een huisartsenpraktijk.
  • Modules over op een begrijpelijke, cultuursensitieve en persoonsgerichte manier in gesprek gaan met migranten en vluchtelingen. Deze zijn gratis beschikbaar op het Pharos Leerplatform en bedoeld voor professionals en vrijwilligers.
  • Module cultuursensitief werken binnen de ggz. Deze is geschikt voor preventie tot en met complexe klinische behandelingen.